تشخیص تعداد جملات در یک متن

بچّه ها؛ مطلب زیر مهم است ، چند بار مطالعه کنید و نمونه هایی از آن را در متن دروس کتاب فارسی خود کار کنید.
برای شمردن تعداد جمله های يك متن :
1 ـ تمام فعل های متن را می شماريم .
2 ـ فعل هايی كه به قرينه حذف گرديده اند را می شماريم .
3 ـ نگاه می كنيم ؛ متن دارای شبه جمله ( منادا يا صوت ) می باشد ؟د؟
فعل هایی که به قرینه حذف می شوند :
مثال 1 : توانگری به هنر است نه به مال و بزرگی به عقل است نه به سال .
كه در آن دو فعل « است » حذف شده است .
مثال 2 : گيرم كه تو رفتی . چه فايده ؟
در این جمله ، از روی معنی در می يابيم فعل « دارد » حذف شده است .
مثال 3 : یکی را گفتند : عالِم بی عَمَل به چه ماند ؟ گفت : به زنبور بی عسل .
در این جا ، به ظاهر ، سه فعل وجود دارد ( گفتند ـ ماند ـ گفت )، امّا با کمی دقّت می بینیم جای فعل « ماند » در آخر عبارت خالی است ؛
پس با توجّه به فعل حذف شده ی ( ماند ) ، در این عبارت ؛ چهار جمله ، وجود دارد .
شبه جمله ( منادا يا صوت ) :
منادا معمولاً با حرف ندا می آيد . در فارسی حروف ندا زياد هستند که معروف ترين آن ها عبارتند از : « ای ، يا ، ايا ، .... »
گاهی حرف ندا را در عبارت حذف می كنند ولی لحن كلام به گونه ای است كه می شود منادا بودن آن را تشخيص داد .
مانند : بچّه ها ، برای رفتن به گردش علمی آماده باشید .
در این جمله حرف ندا از ابتدای جمله حذف گرديده ولی می توان دريافت كه « بچّه ها » چون مورد خطاب قرار گرفته اند ؛ منادا می باشد .
صوت ها معمولاً كلماتی هستند كه قسمت هایی از جمله می باشند و با آمدن آن ، بقيه ی جمله حذف شده است . بنابراین بايد همان كلمه ی صوت را به عنوان يك جمله حساب كنيم .
مانند : آفرين ! در اصل ( آفرين بر تو باشد . ) بوده است كه از اين جمله تنها كلمه ی اوّل مانده و بقيه حذف شده است .
اصوات برای برخی از كارها به كار می روند :
برای تاسف و درد مانند :  آه ، وای ، فریاد ، درد ، دریغا
برای دستور مانند : خاموش ، ساکت ، یالله ، بسم الله
برای تعجب مانند : عجبا ، شگفتا ، به ، وه
برای آرزو و مانند :  کاشکی ، کاش ، ای کاش
برای دعا مانند : آمین ، الهی ، بار الها
برای تشویق مانند : به به ، آفرین ، مرحبا ،بارک الله
برای تنبیه مانند : مبادا ، هان
برای احترام مانند: چشم ، به چشم ، بله قربان
برای قبول و تصدیق مانند : بله ، آری

منتشر شده در 24 آبان 1396 ساعت 20:11